Feiten en cijfers

Getallen en percentages illustreren de noodzaak om de verontrustende leefstijltrends gezamenlijk aan te pakken en de toename van het aantal mensen met deze chronische ziekten af te remmen. Bekijk de cijfers over leefstijltrends, het Metabool syndroom en diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen.

Leefstijltrends

• 44% Van de mensen van 12 jaar en ouder voldoet niet aan de norm gezond bewegen (voor 12-17 jarigen dagelijks minimaal een uur per dag, 18-plussers een half uur per dag matig intensief. Voor 55-plussers houdt 'matig intensief' een lagere intensiteit in). 
• Van de jongeren (1'2-17 jaar) voldoet ongeveer 75% niet aan de norm om 1 uur per dag matig intensief te bewegen; 66% bij jongens en 78% bij meisjes.
• Slechts 8% van de 19-30 jarigen eet voldoende groente en fruit. (VCP 2003)
• 92% Van de 19-30 jarigen eet te veel verzadigde vetzuren. (VCP 2003)
• 1 Op de 10 Nederlanders van 12 jaar en ouder drinkt minimaal 1 dag in de week minstens 6 glazen alcohol. Zij worden tot de zware drinkers gerekend. 
• 28% Van de Nederlanders van 15 jaar en ouder rookt wel eens in 2009. Van de mannen rookt 30% en van de vrouwen 26%. Onder jongeren rookte 21% van 10-19 jarigen in 2009.

(Bronnen: POLS (CBS) 2010, VTV 2010, VCP 2003, Stivoro 2010)

Metabool syndroom

• In 2009 is ongeveer de helft van de volwassenen te zwaar en ruim 11% lijdt aan vetzucht (obesitas). 14% van de jeugd tussen 2 en 20 jaar heeft in 2010 overgewicht en 2% heeft vetzucht. Dat is meer dan een verdubbeling ten opzichte van 1997 (POLS (CBS) 2010).
• Naar schatting heeft ongeveer een kwart van de volwassenen (35-70 jaar) een sterk verhoogd totaal cholesterolgehalte (6,5 mmol/l of meer) (VTV 2010)
• Ongeveer 42-51% van de mensen (35-70 jaar) heeft een verhoogde bloeddruk (Nationaal Kompas, 2010).
• Ongeveer 1 op de 10 volwassen Nederlanders heeft een vorm van nierschade, vaak met een verhoogde uitscheiding van eiwit in de urine (de Zeeuw 2005).
• Meestal is deze nierschade niet bekend bij de huisarts (Halbesma 2006). Deze mensen lopen niet alleen een groter risico op slechter werkende nieren, maar hebben of krijgen ook vaak te maken met hart- en vaatziekten en diabetes. Chronische, ook vroege, nierschade wordt steeds meer onderkend als een oorzaak van hart- en vaatziekten.
• Voor patiënten met diabetes type II en hypertensie is de mate van nierfunctie verlies evenredig aan de toename van het risico op hart-en vaatziekten. (Eijkelkamp 2007)
• Zowel het verlies van nierfunctie als ook de verhoogde uitscheiding van eiwit in de urine voorspellen de kans op overlijden in de bevolking (Chronic Kidney Disease Prognosis Consortium Lancet 2010)

Hart- en vaatziekten, diabetes en nierfalen

• Jaarlijks komen er 71.000 patiënten bij met diabetes mellitus. De ziekte komt ook op steeds jongere leeftijd voor. Geschat wordt dat er momenteel 250.000 mensen met ongediagnosticeerde diabetes zijn. Naar schatting hebben in 2025 1,3 miljoen mensen diabetes. (Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas 2010).
• Jaarlijks zijn er ruim 160.000 nieuwe uitingen van hart- en vaatziekten (Nederlandse Hartstichting 2007).
• Het aantal sterfgevallen aan hart- en vaatziekten bedraagt circa 41.000 (NHS, 2009)
• Het aantal sterfgevallen aan hart- en vaatziekten als gevolg van roken is bijna 5.800 per jaar (RIVM 2007).
• De prevalentie van eindstadium chronisch nierfalen (dialyse of transplantatie nodig) verdubbelde sinds 1990 tot ruim 12.000 in 2006 (Oppe 2007). Het gezamenlijke aandeel van diabetes type 2 en vaataandoeningen als onderliggende oorzaak van dialyse steeg van 17% in 1990 naar 35% in 2006 (Oppe 2007).
• Tussen 1993 en 2007 steeg de incidentie van mensen in dialyse in Nederland van ruim 1.200 tot 1.900 per jaar (bron: Renine 2008).
• Tussen 1990 en 2002 is het aantal nieuwe patiënten met nierfalen dat in dialyse kwam als gevolg van hart- en vaatziekten verdubbeld. Voor diabetes type 2 was dat zelfs een verviervoudiging (Gansevoort 2004).

Referenties

• Blokstra A, Baan CA, Boshuizen HC, Feenstra TL, Hoogenveen RT, Picavet HSJ, Smit HA, Wijga AH, Verschuren WMM. Vergrijzing en toekomstige ziektelast. Prognose chronische ziektenprevalentie 2005-2025. Blokstra A, Verschuren WMM (eds) RIVM 201004.
• Chronic Kidney Disease Prognosis Consortium, Matsushita K, van der Velde M,Astor BC, Woodward M, Levey AS, de Jong PE, Coresh J, Gansevoort RT. Association of estimated glomerular filtration rate and albuminuria with all-cause and cardiovascular mortality in general population cohorts: a collaborative meta-analysis. Lancet. 2010 Jun 12;375(9731):2073-81.
• De Hollander AEM, Hoeymans N, Melse JM, van Oers JAM, Polder JJ Zorg voor de gezondheid. Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2006, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven, 2006.
• Eijkelkamp WB, Zhang Z, Brenner BM, Cooper ME, Devereux RB, Dahlöf B, Ibsen H, Keane WF, Lindholm LH, Olsen MH, Parving HH, Remuzzi G, Shahinfar S, Snapinn SM, Wachtell K, de Zeeuw D. Renal function and risk for cardiovascular events in type 2 diabetic patients with hypertension: the RENAAL and LIFE studies. J Hypertens. 2007 Apr;25(4):871-6.
• Gansevoort RT, van der Heij B, Stegeman CA, de Charro FT, Nieuwenhuizen MG, de Zeeuw D, de Jong PE. Trends in the incidence of treated end-stage renal failure in The Netherlands: hope for the future? Kidney Int Suppl. 2004 Nov;(92):S7-10.
• Halbesma N, Kuiken DS, Brantsma AH, Bakker SJ, Wetzels JF, De Zeeuw D, De Jong PE, Gansevoort RT. Macroalbuminuria is a better risk marker than low estimated GFR to identify individuals at risk for accelerated GFR loss in population screening. J Am Soc Nephrol. 2006 Sep;17(9):2582-90.
• Hulshof KFAM, Ocke MC, Rossum CTM van, Buurma-Rethans EJM, Brants HAM, Drijvers JJMM, Doest D ter. Resultaten van de voedselconsumptiepeiling (VCP) 2003. RIVM rapport 350030002
• Oppe M, Treur MJ, Barendregt W, Charro de FTh. De ontwikkeling van het nierfunctievervangings-programma in Nederland gedurende de periode 1990-2006, Renine 2007.
• POLS, gezondheid en welzijn. Permanent Onderzoek Leefsituatie, gezondheid en welzijn (CBS, Pb 10-017, maart 2010)
• Raad voor de Volksgezondheid. Publieke Gezondheid. RVZ, 2006.
• Stivoro: Hoeveel mensen roken?  
• Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM.
• Zeeuw de D, Hillege HL, de Jong PE. The kidney, a cardiovascular risk marker, and a new target for therapy. Kidney Int Suppl. 2005 Sep;(98):S25-9.