Feiten en cijfers

Getallen en percentages illustreren de noodzaak om de verontrustende leefstijltrends gezamenlijk aan te pakken en de toename van het aantal mensen met deze chronische ziekten af te remmen. Bekijk de cijfers over leefstijltrends, het Metabool syndroom en diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen.

Leefstijltrends

• 48% Van de mensen van 12 jaar en ouder voldoet niet aan de norm om anderhalf uur per dag te bewegen. 
• Van de jongeren (10-17 jaar) voldoet 75% niet aan de norm om 1 uur per dag matig tot intensief te bewegen.
• 75-80% Van de 20 tot 50 jarigen eet onvoldoende groente en fruit.
• 90% Van de mensen ouder dan 12 jaar eet te veel verzadigde vetzuren.
• 1 Op de 10 Nederlanders drinkt meer alcohol dan de landelijk vastgestelde norm. 
• 20% Van de jongens en 11% van de meisjes tussen 15 en 25 jaar drinkt meer dan verantwoord is voor hun gezondheid.
• Het aantal Nederlanders dat rookt stijgt van 28% naar 29%. Onder jongeren is echter wel een dalende trend waarneembaar (23% van de jongeren van 10-19 jaar rookt).

(Bron: NHS)

Metabool syndroom

• De helft van de volwassenen is te zwaar en 10% lijdt aan vetzucht (obesitas). Eén op de 7 kinderen tussen 4 en 15 jaar was in 2002-2004 te zwaar. Dat is een verdubbeling ten opzichte van 1997 (Nederlandse Hartstichting 2006, 2007).
• Jaarlijks komen er 70.000 patiënten bij met diabetes mellitus. De ziekte komt ook op steeds jongere leeftijd voor. Geschat wordt dat er momenteel 150.000-250.000 mensen met ongediagnosticeerde diabetes zijn (Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas 2007).
• Ongeveer 1 op de 8 Nederlanders heeft een verhoogd cholesterolgehalte in het bloed. Maar een zeer klein deel daarvan is echt erfelijk belast. Vaak hebben mensen wel een verhoogde gevoeligheid voor het ontwikkelen van een verhoogd cholesterolgehalte. Door een ongezonde leefstijl kan het cholesterolgehalte bij hen snel oplopen (Nederlandse Hartstichting 2006).
• Ongeveer een kwart van de mensen tussen 20-70 jaar heeft een verhoogde bloeddruk (Nederlandse Hartstichting 2006).
• Ongeveer 1 op de 10 volwassen Nederlanders heeft een vorm van nierschade, vaak met een verhoogde uitscheiding van eiwit in de urine (de Zeeuw 2005). 
• Meestal is deze nierschade niet bekend bij de huisarts (Halbesma 2006). Deze mensen lopen niet alleen een groter risico op slechter werkende nieren, maar hebben of krijgen ook vaak te maken met hart- en vaatziekten en diabetes. Chronische, ook vroege, nierschade wordt steeds meer onderkend als een oorzaak van hart- en vaatziekten.

Hart- en vaatziekten, diabetes en nierfalen

• Jaarlijks zijn er 150.000 nieuwe uitingen van hart- en vaatziekten (Nederlandse Hartstichting 2005).
• Het aantal sterfgevallen als gevolg van hart- en vaatziekten als gevolg van roken is bijna 5.800 per jaar (RIVM 2007).
• De prevalentie van eindstadium chronisch nierfalen (dialyse of transplantatie nodig) verdubbelde sinds 1990 tot ruim 12.000 in 2006 (Oppe 2007). Het gezamenlijke aandeel van diabetes type 2 en vaataandoeningen als onderliggende oorzaak van dialyse steeg van 17% in 1990 naar 35% in 2006 (Oppe 2007). 
• Tussen 1990 en 2005 steeg de incidentie van mensen in dialyse van ruim 1.000 tot 1.600 per jaar (bron: Renine 2007). Het aantal nieuwe patiënten met nierfalen dat in dialyse kwam als gevolg van hart- en vaatziekten verdubbelde. Voor diabetes type 2 was dat zelfs een verviervoudiging (Gansevoort 2004).

Referenties

• Blokstra A, Baan CA, Boshuizen HC, Feenstra TL, Hoogenveen RT, Picavet HSJ, Smit HA, Wijga AH, Verschuren WMM. Vergrijzing en toekomstige ziektelast. Prognose chronische ziektenprevalentie 2005-2025. Blokstra A, Verschuren WMM (eds) RIVM 201004.
• De Hollander AEM, Hoeymans N, Melse JM, van Oers JAM, Polder JJ Zorg voor de gezondheid. Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2006, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven, 2006
• Gansevoort RT, van der Heij B, Stegeman CA, de Charro FT, Nieuwenhuizen MG, de Zeeuw D, de Jong PE. Trends in the incidence of treated end-stage renal failure in The Netherlands: hope for the future? Kidney Int Suppl. 2004 Nov;(92):S7-10.
• Halbesma N, Kuiken DS, Brantsma AH, Bakker SJ, Wetzels JF, De Zeeuw D, De Jong PE, Gansevoort RT. Macroalbuminuria is a better risk marker than low estimated GFR to identify individuals at risk for accelerated GFR loss in population screening. J Am Soc Nephrol. 2006 Sep;17(9):2582-90.
• Koek HL, van Dis SJ, Peters RJG, Bots ML. Hart- en vaatziekten in Nederland. In: van Leest LATM, Koek HL, van Trijp MJCA, van Dis SJ, Peters RJG, Bots ML, Verschuren WMM (red). Hart- en vaatziekten in Nederland 2005, cijfers over risicofactoren, ziekte, behandeling en sterfte. Den Haag: Nederlandse Hartstichting, 2005: 6-12.
• Leest van LATM, Verschuren. Leefstijl- en risicofactoren voor hart- en vaatziekten in de Nederlandse bevolking: prevalenties en trends. In: Jager-Geurts MH, Peters RJG, van Dis SJ, Bots ML. Hart- en vaatziekten in Nederland 2006, cijfers over leefstijl- en risicofactoren, ziekte en sterfte. Den Haag: Nederlandse Hartstichting, 2006: 89-107.
• Nederlandse Hartstichting. Factsheet Jongeren en hart- en vaatziekten. Nederlandse Hartstichting, 2007b (in press).
• Oppe M, Treur MJ, Barendregt W, Charro de FTh. De ontwikkeling van het nierfunctievervangings-programma in Nederland gedurende de periode 1990-2006, Renine 2007.
• Raad voor de Volksgezondheid. Publieke Gezondheid. RVZ, 2006.
• Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, http://www.nationaalkompas.nl versie 3.11.1, 8 november 2007
• Zeeuw de D, Hillege HL, de Jong PE. The kidney, a cardiovascular risk marker, and a new target for therapy. Kidney Int Suppl. 2005 Sep;(98):S25-9.